O Warszawie

Początki osadnictwa w Kotlinie Warszawskiej datuje się na X wiek. W końcu XIII wieku, tam, gdzie dziś wznosi się Zamek Królewski, założono nowy gród książęcy – dzisiejszą Warszawę. Najwcześniejsza pisana wzmianka o Warszawie znajduje się w dokumencie z 1313 roku. Po bezpotomnej śmierci książąt mazowieckich Mazowsze zostało przyłączone do Korony Polskiej. Od 1569 roku obradowały tu wspólne polsko-litewskie sejmy Rzeczypospolitej Obojga Narodów, a od 1573 roku obywały się wolne elekcje. Po pożarze Wawelu Zygmunt III Waza przeniósł w 1596 roku stałą rezydencję królewską, dwory i urzędy koronne z Krakowa do rozbudowanego zamku warszawskiego.

Załamanie rozwoju miasta przyniosły wojny, zamieszki wewnętrzne i epidemie w XVII wieku. Tylko w latach 1655-1658 Warszawa była trzykrotnie oblegana, zdobywana i okupowana przez wojska szwedzkie i siedmiogrodzkie. W okresie panowania Sasów, po ustabilizowaniu się sytuacji politycznej, Warszawa znów stała się ważnym ośrodkiem kulturalnym. Po trzecim rozbiorze w 1795 roku Polska zniknęła z mapy Europy na 123 lata. Warszawa została zdegradowana do roli prowincjonalnego miasta rosyjskiego.

Mimo niekorzystnych warunków politycznych miasto rozwijało się. Rozbudowywano przemysł. W latach 1840-1848 powstała pierwsza linia kolei warszawsko-wiedeńskiej. W 1864 roku oddano do użytku pierwszy stały most na Wiśle, w 1875 roku pierwszy most kolejowy. Założono pierwszy wodociąg (1851-1855), pierwszą sieć kanalizacyjną (1881-1886). W 1856 roku wprowadzono gaz, a w 1881 zainstalowano pierwszą centralę telefoniczną. W 1882 roku wprowadzono regularną komunikację tramwajową konną, a w 1907 roku – elektryczną.

W 1918 roku Warszawa została stolicą odrodzonego państwa polskiego. Porządkowanie stolicy, które nabrało szczególnego rozmachu za prezydentury Stefana Starzyńskiego, brutalnie przerwał wybuch II wojny światowej i okupacja niemiecka. Obrona oblężonej Warszawy trwała do 28 września 1939 roku. Miasto znów stało się głównym ośrodkiem ruchu oporu, ale też centrum konspiracyjnego życia kulturalnego i naukowego. W kwietniu 1943 roku w zamkniętym murami getcie żydowskim wybuchło powstanie, po którym dzielnica żydowska licząca pół miliona ludzi przestała istnieć. 1 sierpnia 1944 roku wybuchło Powstanie Warszawskie, przygotowane przez Armię Krajową. Akt honorowej kapitulacji podpisano 2 października. Po upadku powstania Warszawę skazano na zagładę. Ludność została wypędzona, wywieziona do obozów. Niemcy przystąpili do planowego burzenia miasta. Zginęło blisko 200 tys. mieszkańców. Zniszczono 84 proc. zabudowy miasta. Odbudowa Warszawy rozpoczęła się w 1945 roku. Dziś stolica, która miała być wymazana z mapy Europy, odrodziła się i znów tętni życiem.